کودکان بسیاری بر اثر نقص های حرکتی، شنوایی، بینایی و ذهنی، با ناتوانی هایی مواجه هستند که همیشه با آن ها باقی خواهد ماند. بدون هیچ تردیدی روشن است که خدمات آموزشی و توانبخشی موجود برای برطرف کردن نیازهای این افراد، کافی نیست، و این افراد از فرصت های کافی برای پیوستن به زندگی اجتماعی و اشتغال به کار، محروم هستند. ایجاد نگرش مثبت نسبت به افراد دارای ناتوانی، فراهم نمودن فرصت های برابر و یکسان برای آن ها، شناخت نیازهای مختلف افراد و ارزش گذاری به آن ها و بالا بردن آگاهی افراد جامعه، شیوه های مبارزه با این محرومیت موجود هستند. در چنین وضعیتی، آموزش و پرورش فراگیر و به دنبال آن طرح توانبخشی مبتنی بر جامعه مطرح می گردد. اصول سیستم های آموزشی و توانبخشی مذکور بر این اصل انسان گرایانه استوار است که انسان باید به عنوان یک کل یکپارچه و سازمان یافته شناخته شود و همه کودکان حتی کودکان دارای ناتوانی، باید از آموزش برای ارتقای کیفیت زندگی، برخوردار گردند و در این راستا بر این عقیده پافشاری می نمایند که باید همه موانع را از پیش روی برداشت و با فراهم کردن امکانات و تسهیلات، شرایط برای آموزش فراهم گردد. آموزش و پرورش فراگیر و توانبخشی مبتنی بر جامعه با اصل قرار دادن نیازها، تفاوت ها و ایجاد خودپنداره مثبت در افراد دارای ناتوانی، بدون در نظر گرفتن ناتوانی ها، احساس لذت بردن و اعتماد به نفس را ایجاد کرده و سبب خواهد شد که افراد دارای ناتوانی، حداکثر موفقیت در حد توان خود را، کسب نمایند. در سایه چنین ارتباط و هماهنگی است که افراد دارای ناتوانی از ارزش، شان و مقام برابری در جامعه برخوردار خواهند شد و تجربه موفقی از عملکردهایی که توانایی آن را دارند، کسب خواهند نمود.

هدف: هدف این مطالعه بررسی اثربخشی برنامه آموزش در خانواده از طرح توانبخشی مبتنی بر جامعه بر معلولین تحت پوشش شبکه های بهداشتی درمانی 21 شهرستان پایلوت که تحت آموزش قرار گرفته و پس از اتمام دوره ارزشیابی شده اند می باشد.روش بررسی: در این مطالعه مقطعی 614 معلولی که از زمان آغاز طرح، برنامه «آموزش در خانواده» را دریافت کرده بودند و از نظر متغیر وضعیت پیشرفت توانایی ها، توسط کارشناسان طرح توانبخشی مبتنی بر جامعه ارزشیابی شده بودند به صورت نمونه گیری تصادفی طبقه بندی شده انتخاب شدند. داده های متغیرهای سن، جنس، نوع معلولیت، وضعیت اشتغال و نسبت آموزش دهنده به آموزش گیرنده از پرونده های این معلولین استخراج گردید. آنالیز آماری با استفاده از آزمون ک ای اسکوئر انجام گرفت.یافته ها: بین وضعیت پیشرفت توانایی های افراد تحت پوشش با گروه سنی و گروه معلولیت رابطه معنادار مشاهده شد (P=0.014 و P<0.001). بهترین نتایج در گروه های سنی پایین تر، معلولین گروه بینایی، بیماران مصروع و معلولین گروه یادگیری و کمترین نتایج در گروه های سنی افراد کهنسال، معلولین گروه ترکیبی و معلولین شنوایی و گویایی مشاهده شد. بین وضعیت پیشرفت یا عدم پیشرفت توانایی های افراد تحت پوشش با نسبت آموزش دهنده رابطه مشاهده شد (P=0.038). معلولینی که خود مربی خود باشند بیشترین میزان پیشرفت و مربیانی که از بستگان درجه اول، دوم و یا گروه بهورزان نباشند کمترین میزان پیشرفت را دارا بودند.نتیجه گیری: «آموزش در خانواده» در برنامه توانبخشی مبتنی بر جامعه روشی موثر جهت ارتقا عملکرد معلولین در برخی گروه های انتخابی است.

پژوهش پیمایشی حاضر با هدف، بررسی نگرش معلمان پایه ی ابتدایی به آموزش و پرورش فراگیر انجام شده است. بدین منظور با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای، 177 معلم (149 زن و 28 مرد) دوره ی ابتدایی که در سال تحصیلی 1394-1393 مشغولبه تدریس بوده اند، از ناحیه ی 3 شهر تهران انتخاب شدند. به منظور جمع آوری اطلاعات از پرسشنامه ی، سنجش نگرش به آموزش دانش آموزان با نیازهای ویژه در کلاس های درس عادی (ATMS) استفاده شد. داده های به دست آمده از طریق آزمون تیاستودنت تک نمونه ای و مستقل مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج به دست آمده نشان داد که به طور کلی معلمان پایه ابتدایی نسبت به آموزش و پرورش فراگیر دارای نگرش منفی بوده اند و آن ها نه تنها نسبت به فلسفه ی آموزش فراگیر، شناخت کافی نداشته اند بلکه توانایی های خود در تدریس به دانش آموزان با نیازهای ویژه را نیز ضعیف برآورد کرده اند. نتایج به دست آمده هم چنین نشان داد که آنها رفتارهای دانش آموزان با نیازهای ویژه در کلاس درس را منفی ارزیابی کرده اند. در نهایت بین نگرش کلی معلمان نسبت به فلسفه فراگیرسازی با جنسیت و گذراندن دوره های آموزشی رابطه ای مشاهده نشد. نتایج به دست از این پژوهش به دلیل اهمیت تاثیر آن بر فرایند فراگیرسازی در نظام آموزشی کشور برای سیاست گزاران و برنامه ریزان حایز اهمیت فراوان است.

هدف: پژوهش حاضر با هدف مقایسه اثر روش جدید «آموزش برنامه توانبخشی مبتنی بر جامعه در خانواده معلولان جسمی-حرکتی» بر آگاهی، مهارت و نگرش کارکنان محلی توانبخشی (توان یاران) در مناطق روستایی با برنامه آموزشی رایج انجام شد.روش بررسی: در این کارآزمایی میدانی 34 توان یار محلی تازه وارد در استان لرستان بر اساس روستای محل اشتغال، به دو گروه 18 و 16 نفره تقسیم شده، سپس هر یک از دو گروه به یکی از دو شیوه دریافت آموزش جدید «تکنیک های بارش افکار و ایفای نقش» و رایج «سخنرانی و روخوانی متن کتابچه های آموزشی» تخصیص یافتند. در شیوه جدید محتوای کتاب های خانواده ساده نویسی شده، کتابچه راهنمای آموزشی توان یار اضافه شد. آگاهی و نگرش دو گروه قبل و بلافاصله پس از دوره آموزشی با استفاده از پرسش نامه ای مستخرج از محتوای کتابچه های آموزش در خانواده و مهارت ایشان از طریق امتحان عملی مورد سنجش قرار گرفت. برای تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون های آماری تی مستقل، تی زوجی و من ویتنی استفاده شد.یافته ها: میانگین نمرات آگاهی و مهارت توان یاران آموزش دیده به شیوه جدید نسبت به گروه دیگر افزایش بیشتری داشت ((P<0.001 و توان یاران آموزش دیده به شیوه جدید به نسبت بیشتری به مراقبان تحت پوشش خود علاوه بر ارائه آموزش شفاهی آموزش عملی ارائه کرده بودند (P=0.028). اما نگرش دو گروه در مورد اثر بخشی برنامه تفاوت معناداری نداشت.نتیجه گیری: از آنجا که آموزش به شیوه جدید در ارتقا سطح آگاهی و مهارت توان یاران محلی تاثیر بیشتری داشته، اما منابع تخصیص یافته تفاوت چندانی نداشتند، برنامه ریزی برای جایگزینی شیوه جدید شایسته به نظر می رسد.